Op de stoep bij Gwy

Donderdag 22 maart is het al. Het einde van ons verblijf in Israël nadert. En er is nog zoveel te zien, te bezoeken, te leren.
Na het koosjere ontbijt trekken we naar de grote synagoge. Die is vlakbij het hotel waar we verblijven. Mannen mogen niet blootshoofd in de synagoog. Maar geen nood. Bij de ingang liggen papieren keppeltjes klaar. Het vraagt wel enige vaardigheid om die op het hoofd te houden. Zeker als we naar boven kijken om de glasramen van Chagall te bewonderen. En onze gids vertelt ook over de voorzangers, gebedsriemen en andere gebruiken in de erediensten die in de synagoog plaats vinden.

Daarna laat ons weer naar de bus stappen. De Zionberg is ons doel nu. Zoals zoveel plaats is dit hier ook een plek waar de verschillende godsdiensten elkaar ontmoeten. Ons eerste doel is de plek waar Petrus Jezus verloochende. Je weet wel, waar de haan kraaide. We dalen er in het inwendige waar een voormalige Romeinse gevangenis blootgelegd is. Dan gaan we naar het cenakel. Dit is de plaats van het laatste avondmaal. Het is ook de plaats waar de apostelen bijeen kwamen na de kruisiging van Jezus. Wat wij zien is een ruimte gebouwd door de Kruisvaarders.
Dezelfde Zion berg is een belangrijke plaats voor de Joden. Naast reizigers als wij zijn er veel Joodse klassen en schoolgroepen. Hier zie ik op een plakkaat: The world Peace Center en in het Duits staat op een paal: Möge Friede auf Erden sein. We zijn dan bij de Dormition kerk

Dan gaan we de Zion poort door naar het oude stadsgedeelte. De muur is doorzeefd van kogelgaten. Hier is in 1967 verwoed gevochten. Wij gaan doorheen een Byzantijnse Cardo. De winkelstraat uit de Byzantijnse tijd is uit gegraven . En weer toegankelijk. De 2^de tempel was in die tijd al vernietigd. Een stuk van de muur schiet er nu van over. De Klaagmuur. Vandaag zie ik niet veel geklaag. Integendeel veel blijde families. Een aantal jongens doet hier hun Bar Mitswa. Dit is een beetje te vergelijken met het Plechtige Communie feest bij ons in de katholieke parochies.

Daarna worden we weer met de bus opgepikt. Met al dat volk dat hier komt is dit is een hele bedoening. Bussen rijden af en aan om hun reizigers op te vangen.
Wij rijden nu naar het Palestijnse gebied. Naar Bethlehem. De muur is hier van recentere dan de muren rond Jeruzalem. Onze gids verlaat de bus. Haar rol zal overgenomen worden door een Palestijnse gids.
Eerst hebben we een eetmaal in een groot restaurant. Het is simpel en eenvoudig. De tafel wordt gedekt met allerlei gerechten. Alles is vegetarisch. Iedereen eet zoveel hij of zij wil. Het is ook mogelijk er een vleesschotel bij te nemen. Niet iedereen van ons gaat het restaurant binnen. De mensen die de maaltijd overslaan zwerven ondertussen wat door het stadje.

Na de maaltijd stappen we naar de geboortekerk. Van buiten te zien oogt het allesbehalve een kerk. Het lijkt me eerder een vesting, een gebouw dat verdedigd moet worden. De grote poorten zijn dichtgemetseld. De ingang tot de kerk is een kleine deur. Iedereen moet serieus bukken om binnen te kunnen gaan. Binnen is de kerk ruim. De toeristische politie ziet erop toe dat de mannen blootshoofds zijn. We gaan eerst naar beneden, naar de grot waar Maria bevallen is. Dat doen we eerst want er gaat een misviering beginnen, en dan kan er drie kwartier lang niemand binnen.
Er zijn verschillende altaren: Aramees, orthodox en katholiek. Naast de oude kruisvaarders kerk is er een moderne kerk. Dit is de kerk waar de Kerstmis plaats vindt, die over de televisie uitgezonden wordt. Het is ook de kerk waar Arafat zijn zitje heeft. Een beetje onverwachts komen we in de tuin het beeld tegen van de heilige Jerom. Die heeft de bijbel in het Latijn vertaald. 33 jaar is hij er mee bezig geweest.

We dwalen dan nog wat door Bethlehem. En dan stappen we de bus in. Weer naar Jeruzalem.

En dat is dan ook de laatste busrit. Waar het christendom begonnen is, eindigt onze reis.

Jeruzalem is omgeven door bergen. Stilletjes aan is de stad steeds groter geworden. Het moderne Jeruzalem is heeft een oppervlakte dat zo groot is als Parijs.

700.000 inwoners en toch was de Joodse gemeenschap er bijna niet meer. In de vorige eeuw was besloten dat dit volk volledig moest uitgeroeid worden. Meer dan 6 miljoen mensen zijn daarbij omgekomen. Onvoorstelbaar, dat zo een haat kan bestaan. 

Het is die ochtend van 21 maart 2007, een geweldig emotionele gids die verhaalt over de wegvoeringen in haar familie en in haar schoonfamilie. We bezoeken eerst de Valley of the Communities. Onze gids is zodanig aan gedaan dat ze zelfs vergeet te vertalen. En daarna bezoeken we het museumcomplex. ( http://www.yadvashem.org/ ). De tentoonstellingen zijn audio-visueel. We krijgen allemaal een ontvanger met hoofdtelefoon en de gids gebruikt een zender met microfoon. Zij leidt ons door de zalen die ons de geschiedenis van de Shoah laten zien.

We zijn allen wat aangedaan. Naast het immense onrecht, zien we gelukkig ook voorbeelden van mensen die zich tegen deze uiteindelijke oplossing verzet hebben. Er wordt niet alleen getreurd om de slachtoffers. Ook de helden worden geëerd. En er is een dreef met de namen van de rechtvaardigen. Dat zijn de mensen die de vervolgden lieten onderduiken of ontsnappen.
Remembering the Past, Shaping the Future. Dit is wat we zullen onthouden.

Na de middag rijden we naar het geboortedorp van Johannes De Doper. Zoals meerdere kerken en heilige plaatsen wordt ook die kerk beheerd door de Fransicanen. ( www.custodia.org ) We dalen hier in de kerk naar beneden, naar het oude gedeelte en naar de grot waarin Johannes zou geboren zijn.

Van dit dorpje rijden we weer naar Jeruzalem, nu naar het museum van Israel. Eerste doel is de Shrine of the Book. Dit bouwwerk hadden we al meermalen vanuit de valleien gezien, en nu gaan we er ook binnen. Het is speciaal gebouwd om de Dode Zee rollen te bewaren.

Ook op hetzelfde terrein is een maquette van Jeruzalem. Het is gebouwd naar oude teksten, en heeft het Jeruzalem weer zoals het eruit zag in de Romeinse tijd, in de tijd van de 2^de tempel.

Het is wel tijdreizen vandaag. Want nu gaan we naar de Knesseth. Het parlement is gebouwd na de onafhankelijkheid van Israël. Daar gaan we kijken in de tuin naar de 7-armige kandelaar. De menora is een geschenk van het Engels parlement aan het parlement van het jonge, onafhankelijke Israël. De kandelaar is wel zo hoog als drie volwassenen en is voorzien met afbeeldingen uit de bijbel.

Een mooi einde van het gegidste daggedeelte. Nu hebben we vrij. De ene zoekt het nieuwe winkelcentrum. De andere houdt het op een tocht in het oude Jeruzalem.